18.03.2025
18-уми марти соли ҷорӣ дар Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон ба муносибати ҷашни байналмилалии Наврӯз бо иштироки вазири маориф ва илм Раҳим Саидзода, муовинони вазир, муовинони собиқи вазир ва кормандони дастгоҳи марказии вазорат чорабинии идона баргузор гардид.
Вазири маориф ва илм чорабинии идонаро оғоз бахшида, ҳозиринро ба муносибати ҷашни байналмилалии Наврӯз табрик гуфта, ба ҳамаи иштирокчиён сиҳатию саломатӣ, хотирҷамъӣ, муваффақияту сарбаландӣ ва хушиҳои рӯзгорро таманно намуд.
Дар идома қайд карда шуд, ки ҷашни Наврӯзи байналмилалӣ яке аз маросимҳои суннатии мардуми тоҷик ба ҳисоб рафта, бо сифатҳои башардӯстонааш аз ҷониби ҷомеаи ҷаҳонӣ ҳамчун дастоварди беназири фарҳанги умумиинсонӣ пазируфта шудааст.
Гуфта шуд, ки Наврӯз дар қатори Меҳргону Тиргону Сада аз бостонитарин ҷашнҳои ниёгони баруманду маърифатоини мост ва пайванди ногусастанӣ ба табиат дорад. Муҳимтар аз ҳама, ин фархундаҷашн мубаллиғу ифодагари дӯстию рафоқат, сулҳу ваҳдат, ростию покизагӣ ва бахту саодат буда, инсонҳоро ба накукорӣ даъват менамояд.
Дар идома гуфта шуд, ки Истиқлоли давлатӣ барои эҳёи комил ва тантанаи фарогири ин ҷашни хуҷаста шароити созгор ва имконоти васеъ фароҳам овард. Муҳимтар аз ҳама, Наврӯз ба як рукни Истиқлоли давлатӣ ва ба далели барҷастаи дорои фарҳанги воло будани тоҷикон табдил ёфт. Барои ба таври шоиста арҷгузорӣ кардан ба Наврӯзи ҷаҳоноро Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун эҳёгару посдори арзишҳои миллӣ хидмати бузургу мондагор кардаанд. Пешвои муаззами миллат Наврӯзро “шиносномаи миллат” номида, афзудаанд: “Ҷашни Наврӯз барои миллати фарҳангдӯсту тамаддунсоз ва хуршедпарвари мо дар ҳамаи давру замон муқаддас буд. Аҷдоди мо ҳатто дар давраҳои мушкилтарини таърихӣ, ки аҷнабиён Наврӯзи Аҷамро мамнуъ эълон карда буданд, онро чун иди зиндагисоз ва ҷавобгӯи орзуву ормонҳои деринаашон ба ҳар роҳу восита ҳифз менамуданд ва гиромӣ медоштанд”.
Сипас, бахшида ба Иди байналмилалии Наврӯз аз ҷониби вазири маориф ва илм ва Иттифоқи касабаи кормандони маориф ва илм ба як қатор кормандони вазорат барои хизмати бисёрсолаи бенуқсон дар соҳаи маориф, саҳми арзанда дар тарбияи насли наврас, тайёр намудани кадрҳои баландихтисосу иштироки фаъолона дар ҳаёти ҷамъиятӣ “Ифтихорнома”, “Сипоснома” ва туҳфаҳои хотиравии Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон тақдим гардид.
Дар идомаи чорабании идона баҳри болидахотирии ҳозирин аз ҷониби дастаҳои ҳунарии муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ ва ҳунармандони хушсалиқаи кишвар барномаи ҷолиби консертӣ намоиш дода шуд.
Маркази матбуоти
Вазорати маориф ва илми
Ҷумҳурии Тоҷикистон
Хабарҳои дигар
-
ҲИМОЯТИ БЕҶО АЗ ФАРЗАНД ВА ОҚИБАТҲОИ ОН Тарбияи фарзанд аз масъулияти муқаддастарини инсон ба шумор меравад. Ҳар як падару модар орзу дорад, ки фарзандаш босавод, хушахлоқ, соҳибкасб ва дар ҷомеа соҳиби ҷойгоҳи арзанда бошад. Барои расидан ба ин ҳадаф, оила ва муассисаи таълимӣ ҳамчун ду ниҳоди асосии тарбия бояд ҳамкории зич дошта бошанд. Аммо дар шароити кунунӣ баъзан мушоҳида мешавад, ки бархе аз волидон дар ҳама ҳолат ҷониби фарзанди худро гирифта, бидуни омӯзиши воқеияти масъала ба омӯзгор ё муассисаи таълимӣ эрод мегиранд. Чунин муносибат, ки онро метавон «пуштибонии беандеша аз фарзанд» номид, тадриҷан ба як мушкили ҷиддии тарбиявӣ табдил ёфта истодааст. Бешубҳа, дӯст доштани фарзанд амали табиӣ ва муқаддас аст, вале муҳаббат набояд чашми инсонро аз ҳақиқат пӯшонад. Вақте ки волидон ҳар амали фарзандро дуруст мешуморанд ва барои хатоҳои ӯ баҳона меҷӯянд, дар асл, ба ташаккули шахсияти ӯ халал мерасонанд, зеро кӯдак аз хурдӣ бояд дарк кунад, ки ҳар амал ҷавобгарӣ дорад ва инсон бояд барои хатои худ масъул бошад. Имрӯз омӯзгорон на танҳо вазифаи таълим додан, балки масъулияти бузурги тарбияро низ бар дӯш доранд. Онҳо ҳар рӯз бо даҳҳо хонанда кор карда, кӯшиш менамоянд, дар дили онҳо меҳри дониш, эҳтиром ба қонун, одоби муошират ва масъулиятшиносиро ҷой диҳанд. Вақте ки омӯзгор ба хонанда барои иҷро накардани вазифа, вайрон кардани интизом ё муносибати нодуруст эрод мегирад, мақсади ӯ таҳқири кӯдак нест. Баръакс, ӯ мехоҳад хонандаро ба роҳи дуруст роҳнамоӣ кунад. Мутаассифона, баъзе волидон танҳо ба гуфтаҳои фарзанд такя намуда, сухани омӯзгорро нодида мегиранд. Ҳолатҳое низ ҳастанд, ки ҳатто пеш аз шунидани мавқеи омӯзгор ӯро гунаҳкор эълон мекунанд. Дар чунин вазъият кӯдак эҳсос мекунад, ки новобаста аз рафтораш, ҳамеша пуштибонӣ мешавад. Ин эҳсос тадриҷан дар ӯ боварии бардурӯғро ба вуҷуд меорад, ки метавонад ҳар кореро анҷом диҳад ва барои он ҷавобгар набошад. Педагогҳо ва равоншиносон бар он назаранд, ки яке аз шартҳои муҳимми ташаккули шахсияти солим, қобилияти эътирофи хато мебошад. Кӯдаке, ки ҳамеша сафед карда мешавад, аз қабули танқид ва ислоҳи камбудиҳои худ дур мемонад. Ӯ меомӯзад, ки сабаби нокомӣ ва хатоҳоро дар дигарон ҷустуҷӯ кунад. Дар натиҷа чунин шахс дар зиндагии минбаъда низ дар муносибат бо ҷомеа, ҳамкорон ва ҳатто аъзои оила ба мушкилот рӯ ба рӯ мешавад. Масъалаи дигар, коста гардидани нуфузи омӯзгор дар назди хонандагон аст. Агар кӯдак бубинад, ки падару модараш ҳар дафъа омӯзгорро ноҳақ меҳисобанд, эҳтироми ӯ нисбат ба омӯзгор кам мешавад. Ин ҳолат на танҳо ба раванди таълим, балки ба муҳити умумии мактаб низ таъсири манфӣ мерасонад. Дар ҷомеаи мо омӯзгор ҳамеша мақоми баланд дошту дорад. Беҳуда нест, ки гузаштагони мо гуфтаанд: «Ҳаққи устод аз падар беш аст...», зеро падар сабаби ҳаёт бошад, устод сабаби камол аст. Дар солҳои охир рушди технология ва шабакаҳои иҷтимоӣ низ ба ин раванд таъсир расонидааст. Баъзан волидон бе таҳқиқи масъала танҳо аз рӯйи навор ё сухани фарзанд хулоса мебароранд. Ҳол он ки ҳар масъала ду ҷониб дорад ва барои баҳои одилона додан бояд андешаи ҳамаи иштирокчиёни воқеаро шунид. Адолат тақозо мекунад, ки ҳам сухани фарзанд ва ҳам мавқеи омӯзгор ба назар гирифта шавад. Албатта, ин маънои онро надорад, ки омӯзгорон аз хато орӣ ҳастанд. Омӯзгор низ инсон аст ва метавонад иштибоҳ кунад, аммо роҳи ҳалли масъала баҳсу муноқиша ё айбҷӯии якдигар нест. Роҳи дуруст муколама, ҳамдигарфаҳмӣ ва ҳамкорӣ мебошад. Вақте ки волидон ва омӯзгорон барои манфиати кӯдак дар як ҷода қадам мегузоранд, натиҷаи тарбия самаранок мегардад. Иқбол ҲОМИДОВ, омӯзгори забон ва адабиёти тоҷики МТМУ №6-и ноҳияи Зафаробод
28
25.07.2026 -
Маориф ва илм – омили баланд гардидани сатҳи иҷтимоии ҷомеа Дар шароити ҷаҳони муосир масъалаи рушди инсон, фароҳам овардани имкониятҳои баробар ва таъмини пешрафти иҷтимоии шаҳрвандон ба яке аз масъалаҳои муҳимми ҷомеа табдил ёфтааст. Давлатҳое, ки ба рушди сармояи инсонӣ, баланд бардоштани сатҳи маърифат, таҳкими дониш ва ташаккули шахсияти фаъол таваҷҷуҳи бештар медиҳанд, имконияти васеи рушди устувор пайдо мекунанд. Ҷомеаи муосир дар шароити тағйироти босуръати илмӣ, технологӣ ва иқтисодӣ қарор дорад. Рушди технологияҳои рақамӣ, тағйирёбии бозори меҳнат, пайдоиши касбҳои нав ва талаботи рӯзафзун ба мутахассисони баландихтисос инсонро водор месозад, ки пайваста дониш ва малакаи худро такмил диҳад. Таваҷҷуҳ ба соҳаҳои маориф, илм, омодасозии кадрҳои баландихтисос, рушди ҷавонон ва татбиқи технологияҳои муосир аз он шаҳодат медиҳад, ки инсон дар меҳвари сиёсати Ҳукумати кишвар қарор дорад. Шахсе, ки мехоҳад дар ҷомеа мавқеи устувор пайдо намояд, бояд пайваста омӯзад, ҷаҳонбинии худро васеъ созад ва ба талаботи нави замон мутобиқ гардад. Рушди илму маориф дар муҳити ором ва устувори ҷомеа имконпазир мебошад. Таърих нишон медиҳад, ки бесуботӣ ва низоъҳои иҷтимоӣ, пеш аз ҳама, ба имкониятҳои рушди инсон таъсири манфӣ мерасонанд. Дар чунин шароит шахс наметавонад тамоми неруи худро барои омӯзиш, меҳнат ва эҷодкорӣ равона созад. Ваҳдати миллӣ на танҳо омили суботи сиёсӣ, балки заминаи муҳимми рушди инсон низ мебошад. Ҷомеае, ки дар он ҳамдигарфаҳмӣ ва ҳамкорӣ ҳукмфармост, метавонад имкониятҳои бештарро барои пешрафти шаҳрвандон фароҳам оварад. Яке аз хусусиятҳои муҳимми ҷомеаи муосир фароҳам овардани имконияти интихоби озод мебошад. Инсон бояд тавонад роҳи таҳсил, касб, фаъолияти меҳнатӣ ва самти рушди шахсии худро мустақилона муайян намояд. Дар шароити имрӯза омӯзиши доимӣ ва такмили ихтисос ба зарурати зиндагӣ табдил ёфтааст. Ҷомеаи муосир ба шахсоне ниёз дорад, ки қобилияти таҳлил, эҷодкорӣ, истифодаи технологияҳои нав ва омодагӣ ба омӯзиши пайвастаро доранд. Дониш, малака, таҷриба ва қобилияти эҷодӣ сармояи асосии инсон мебошанд. Шахсе, ки барои рушди худ талош мекунад, китоб мехонад, илм меомӯзад, таҷриба андӯхта, малакаю маҳорати касбии худро такмил медиҳад, имконияти бештар барои расидан ба мақоми арзанда пайдо менамояд. Дар ҷаҳони муосир танҳо соҳиби маълумот будан кофӣ нест, муҳим он аст, ки инсон тавонад донишҳои худро дар амал татбиқ кунад. Дар ҳамаи ҷомеаҳои пешрафта таҳсилот ҳамчун яке аз воситаҳои асосии тағйирёбии мақоми иҷтимоии инсон эътироф шудааст. Сармоягузорӣ ба маориф дар асл сармоягузорӣ ба ояндаи давлат мебошад. Чунонки Пешвои миллат таъкид менамоянд: «Ояндаи давлат ва миллат аз насли соҳибмаърифат ва донишманд вобаста аст». Аз ин рӯ, баланд бардоштани сифати таҳсилот, омода намудани мутахассисони рақобатпазир ва пайванди илм бо истеҳсолот яке аз роҳҳои муҳимми пешрафти кишвар мебошад. Яке аз нишондиҳандаҳои муҳимми рушди ҷомеаи муосир такя ба дониш, меҳнат, қобилият ва ташаббус роҳҳои рушди мушаххас кардан аст. Дар шароити имрӯза муҳимтарин омил савод, дониш, маориф, меҳнат, малакаи касбӣ, ташаббускорӣ, масъулияти шаҳрвандӣ ва муҳити устувори иҷтимоӣ ба ҳисоб мераванд. Ҷомеае, ки барои ҳар як шаҳрванди худ роҳи пешрафтро боз мекунад, ҷомеаи қавӣ, рақобатпазир ва ояндадор хоҳад буд, зеро пешрафти давлат аз пешрафти инсон оғоз меёбад. Маҳмадулло НАИМОВ, Аслиддин НАСУРДИНЗОДА, устодони Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
44
24.07.2026 -
Ифротгароӣ – хатар ба ҷомеаи башарӣ Ифрот аз калимаи арабӣ гирифта шуда, маънояш, аз ҳад гузаштан, зиёдаравӣ ва сахтгирӣ дар андеша ё рафтор мебошад. Дар умум, маънои ифрот – шиддат, хушунат ва тундгароӣ буда, ҳамчун ҳисси ботинӣ дар инсон зуҳур карда, бо хушунат ва нафрати зиёд зоҳир мегардад. Нафароне, ки аз донишҳои диниву дунявӣ огоҳӣ доранд, ҳеҷ гоҳ ба ифрот дода намешаванд. Тавре ки устод Рӯдакӣ мефармояд: Дониш андар дил чароғи равшан аст, В-аз ҳама бад бар тани ту ҷавшан аст. Яъне, сабабҳои пайдоиши ифротгароӣ нодонию бемаърифатист. Вақте ки инсон дониш ва фаҳмиши дуруст надорад, ба осонӣ ба андешаҳои ифротӣ гирифтор мешавад. Бояд қайд намуд, ки хатарноктарин инсонҳо онҳоеанд, ки сатҳи донишу ҷаҳонбиниашон хуб нест ва таассуб (ё эътиқодот)-и диниашон зиёд аст. Дар ин замина, таъсири муҳити бад ва таблиғоти носолим аз ҷониби гурӯҳҳои манфиатхоҳ метавонад ҷавононро ба роҳҳои нодуруст ҷалб намояд. Яке аз роҳҳои осоне, ки таблиғгарон ҷавононро ба ифрот ҷалб мекунанд, тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ, бо истифода аз ваъдаҳои бузург бофта, бо суханони «ту интихобшуда ҳастӣ», «ту метавонӣ», «дигарон аз нофаҳмиву нодониашон бо мо нестанд», «ту нав ҳама чиро фаҳмидӣ ва огоҳ шудӣ» ва амсоли инҳо сурат мегирад, ки ба эҳсосоти ҷавонон бе таъсир намемонад. Дар натиҷа, эҳсос ба ақлу маърифат ғолиб меояду ҷавонон ба ин роҳ медароянд. Роҳҳое, ки афроди манфиатхоҳ барои ҷалби ҷавонон ва гумроҳ кардани онҳо истифода мебаранд, пеш аз ҳама, маҳв кардани хислатҳои ватандӯстӣ ва ифтихори миллӣ мебошад, ки оқибат ба беэътиноӣ нисбат ба миллату меҳан ва арзишҳои милливу фарҳангӣ оварда мерасонад. Яке аз роҳҳои асосии пешгирии ин падида таълиму тарбияи дуруст мебошад. Муассисаҳои таълимӣ бояд на танҳо дониш, балки тафаккури интиқодӣ, қобилияти таҳлил ва фарҳанги баҳсро омӯзонанд. Ҷавоне, ки илму дониш меомӯзад, қодир аст, ки савол диҳад, муқоиса ва таҳлил кунад ва хулосаи мустақил барорад, ба доми таблиғоти нодурусти душманон намеафтад ва фирефтаи ваъдаҳои бардурӯғи онҳо намешавад. Дар баробари ин, нақши оила, низ дар пешгирии ин амали номатлуб бисёр муҳим аст. Муҳити солими оилавӣ, гуфтугӯ ва баёни озоди фикру ақидаҳо байни аъзои оила новобаста ба синну сол, метавонад фарзандро аз қадам гузоштан ба ин роҳи бад эмин нигоҳ дорад. Абдумуталиб ҒАЙБУЛЛОЕВ, директори МТМУ №36-и ноҳияи Айнӣ
33
24.07.2026
