23.07.2026
23 июли соли 2026 дар Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон конференсияи илмӣ-амалӣ таҳти унвони «Истифодаи зеҳни сунъӣ ва BIG DATA дар биоинформатика, физика ва модели иқлим» баргузор гардид.
Дар кори конференсия вазири маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон Раҳим Саидзода, роҳбарони сохторҳои дахлдори вазорат, намояндагони муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ, олимону муҳаққиқон, омӯзгорон ва мутахассисони соҳаи технологияҳои иттилоотӣ иштирок намуданд.
Чорабинӣ бо садо додани Суруди миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон оғоз гардид, сипас вазири маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон суханронӣ намуда, таъкид кард, ки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон 24 сентябри соли 2024 зимни суханронӣ дар Мубоҳисаҳои умумии Иҷлоси 79-уми Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид истифодаи самараноки технологияҳои рақамӣ ва зеҳни сунъиро заминаи мусоид барои расидан ба Ҳадафҳои Рушди Устувор арзёбӣ намуда, қабули қатъномаи махсусро оид ба нақши зеҳни сунъӣ дар фароҳам овардани имкониятҳои нави рушди иқтисодиву иҷтимоии Осиёи Марказӣ пешниҳод карда буданд.
Дар натиҷаи ин ташаббуси байналмилалии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон 25 июли соли 2025 Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид қатъномаи махсусро таҳти унвони «Нақши зеҳни сунъӣ дар фароҳам овардани имконоти навин барои рушди устувор дар Осиёи Марказӣ» бо иттифоқи оро қабул намуд. Қабули қатъномаи мазкур нишонаи эътирофи ташаббусҳои созандаи Тоҷикистон ва мавқеи фаъоли кишвар дар пешбурди рӯзномаи ҷаҳонии рушди рақамӣ ва истифодаи масъулиятноки зеҳни сунъӣ ба ҳисоб меравад.
Зикр шуд, ки татбиқи ҳадафҳои қатъномаи мазкур барои рушди инфрасохтори рақамӣ, таҳкими ҳамкориҳои илмӣ, омода намудани мутахассисони баландихтисос, васеъ намудани таҳқиқот дар соҳаи зеҳни сунъӣ ва истифодаи технологияҳои инноватсионӣ дар соҳаҳои маориф, илм, иқтисод ва идоракунии давлатӣ имкониятҳои нав фароҳам меорад.
Дар идома сардори шуъбаи низоми ахбороти идоракунии маориф ва илм Н. Убайдуллозода дар мавзуи «Истифодаи зеҳни сунъӣ ва BIG DATA дар соҳаи маориф: масъалаҳои назариявӣ ва дурнамои татбиқ» маъруза пешниҳод намуд. Дар маъруза масъалаҳои назариявии истифодаи технологияҳои зеҳни сунъӣ, имкониятҳои коркарди маълумоти бузург ва дурнамои татбиқи онҳо дар низоми маориф мавриди баррасӣ қарор гирифтанд.
Сипас, Р. Назарзода, сардори идораи корҳои илмӣ-татбиқотӣ, номзади илмҳои педагогӣ ва дотсенти кафедраи барномасозӣ ва зеҳни сунъии Донишгоҳи технологии Тоҷикистон дар мавзуи «Зеҳни сунъӣ дар таълими фанҳои табиатшиносӣ: таҷрибаҳо ва тавсияҳои амалӣ барои омӯзгорон» маъруза кард.
Ҳамчунин, барномасози Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон А. Авезов Абдулазиз портали озмуни ҷумҳуриявии «Илм - фурӯғи маърифат»-ро рӯнамоӣ намуд.
Дар фарҷоми конференсия иштирокчиён доир ба имкониятҳои истифодаи зеҳни сунъӣ, BIG DATA ва технологияҳои рақамӣ дар соҳаҳои илму маориф, инчунин роҳҳои татбиқи натиҷаҳои таҳқиқоти илмӣ дар амал мубодилаи афкор намуданд.
Маркази матбуоти
Вазорати маориф ва илми
Ҷумҳурии Тоҷикистон
Хабарҳои дигар
-
Маориф ва илм – омили баланд гардидани сатҳи иҷтимоии ҷомеа Дар шароити ҷаҳони муосир масъалаи рушди инсон, фароҳам овардани имкониятҳои баробар ва таъмини пешрафти иҷтимоии шаҳрвандон ба яке аз масъалаҳои муҳимми ҷомеа табдил ёфтааст. Давлатҳое, ки ба рушди сармояи инсонӣ, баланд бардоштани сатҳи маърифат, таҳкими дониш ва ташаккули шахсияти фаъол таваҷҷуҳи бештар медиҳанд, имконияти васеи рушди устувор пайдо мекунанд. Ҷомеаи муосир дар шароити тағйироти босуръати илмӣ, технологӣ ва иқтисодӣ қарор дорад. Рушди технологияҳои рақамӣ, тағйирёбии бозори меҳнат, пайдоиши касбҳои нав ва талаботи рӯзафзун ба мутахассисони баландихтисос инсонро водор месозад, ки пайваста дониш ва малакаи худро такмил диҳад. Таваҷҷуҳ ба соҳаҳои маориф, илм, омодасозии кадрҳои баландихтисос, рушди ҷавонон ва татбиқи технологияҳои муосир аз он шаҳодат медиҳад, ки инсон дар меҳвари сиёсати Ҳукумати кишвар қарор дорад. Шахсе, ки мехоҳад дар ҷомеа мавқеи устувор пайдо намояд, бояд пайваста омӯзад, ҷаҳонбинии худро васеъ созад ва ба талаботи нави замон мутобиқ гардад. Рушди илму маориф дар муҳити ором ва устувори ҷомеа имконпазир мебошад. Таърих нишон медиҳад, ки бесуботӣ ва низоъҳои иҷтимоӣ, пеш аз ҳама, ба имкониятҳои рушди инсон таъсири манфӣ мерасонанд. Дар чунин шароит шахс наметавонад тамоми неруи худро барои омӯзиш, меҳнат ва эҷодкорӣ равона созад. Ваҳдати миллӣ на танҳо омили суботи сиёсӣ, балки заминаи муҳимми рушди инсон низ мебошад. Ҷомеае, ки дар он ҳамдигарфаҳмӣ ва ҳамкорӣ ҳукмфармост, метавонад имкониятҳои бештарро барои пешрафти шаҳрвандон фароҳам оварад. Яке аз хусусиятҳои муҳимми ҷомеаи муосир фароҳам овардани имконияти интихоби озод мебошад. Инсон бояд тавонад роҳи таҳсил, касб, фаъолияти меҳнатӣ ва самти рушди шахсии худро мустақилона муайян намояд. Дар шароити имрӯза омӯзиши доимӣ ва такмили ихтисос ба зарурати зиндагӣ табдил ёфтааст. Ҷомеаи муосир ба шахсоне ниёз дорад, ки қобилияти таҳлил, эҷодкорӣ, истифодаи технологияҳои нав ва омодагӣ ба омӯзиши пайвастаро доранд. Дониш, малака, таҷриба ва қобилияти эҷодӣ сармояи асосии инсон мебошанд. Шахсе, ки барои рушди худ талош мекунад, китоб мехонад, илм меомӯзад, таҷриба андӯхта, малакаю маҳорати касбии худро такмил медиҳад, имконияти бештар барои расидан ба мақоми арзанда пайдо менамояд. Дар ҷаҳони муосир танҳо соҳиби маълумот будан кофӣ нест, муҳим он аст, ки инсон тавонад донишҳои худро дар амал татбиқ кунад. Дар ҳамаи ҷомеаҳои пешрафта таҳсилот ҳамчун яке аз воситаҳои асосии тағйирёбии мақоми иҷтимоии инсон эътироф шудааст. Сармоягузорӣ ба маориф дар асл сармоягузорӣ ба ояндаи давлат мебошад. Чунонки Пешвои миллат таъкид менамоянд: «Ояндаи давлат ва миллат аз насли соҳибмаърифат ва донишманд вобаста аст». Аз ин рӯ, баланд бардоштани сифати таҳсилот, омода намудани мутахассисони рақобатпазир ва пайванди илм бо истеҳсолот яке аз роҳҳои муҳимми пешрафти кишвар мебошад. Яке аз нишондиҳандаҳои муҳимми рушди ҷомеаи муосир такя ба дониш, меҳнат, қобилият ва ташаббус роҳҳои рушди мушаххас кардан аст. Дар шароити имрӯза муҳимтарин омил савод, дониш, маориф, меҳнат, малакаи касбӣ, ташаббускорӣ, масъулияти шаҳрвандӣ ва муҳити устувори иҷтимоӣ ба ҳисоб мераванд. Ҷомеае, ки барои ҳар як шаҳрванди худ роҳи пешрафтро боз мекунад, ҷомеаи қавӣ, рақобатпазир ва ояндадор хоҳад буд, зеро пешрафти давлат аз пешрафти инсон оғоз меёбад. Маҳмадулло НАИМОВ, Аслиддин НАСУРДИНЗОДА, устодони Академияи идоракунии давлатии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
30
24.07.2026 -
Ифротгароӣ – хатар ба ҷомеаи башарӣ Ифрот аз калимаи арабӣ гирифта шуда, маънояш, аз ҳад гузаштан, зиёдаравӣ ва сахтгирӣ дар андеша ё рафтор мебошад. Дар умум, маънои ифрот – шиддат, хушунат ва тундгароӣ буда, ҳамчун ҳисси ботинӣ дар инсон зуҳур карда, бо хушунат ва нафрати зиёд зоҳир мегардад. Нафароне, ки аз донишҳои диниву дунявӣ огоҳӣ доранд, ҳеҷ гоҳ ба ифрот дода намешаванд. Тавре ки устод Рӯдакӣ мефармояд: Дониш андар дил чароғи равшан аст, В-аз ҳама бад бар тани ту ҷавшан аст. Яъне, сабабҳои пайдоиши ифротгароӣ нодонию бемаърифатист. Вақте ки инсон дониш ва фаҳмиши дуруст надорад, ба осонӣ ба андешаҳои ифротӣ гирифтор мешавад. Бояд қайд намуд, ки хатарноктарин инсонҳо онҳоеанд, ки сатҳи донишу ҷаҳонбиниашон хуб нест ва таассуб (ё эътиқодот)-и диниашон зиёд аст. Дар ин замина, таъсири муҳити бад ва таблиғоти носолим аз ҷониби гурӯҳҳои манфиатхоҳ метавонад ҷавононро ба роҳҳои нодуруст ҷалб намояд. Яке аз роҳҳои осоне, ки таблиғгарон ҷавононро ба ифрот ҷалб мекунанд, тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ, бо истифода аз ваъдаҳои бузург бофта, бо суханони «ту интихобшуда ҳастӣ», «ту метавонӣ», «дигарон аз нофаҳмиву нодониашон бо мо нестанд», «ту нав ҳама чиро фаҳмидӣ ва огоҳ шудӣ» ва амсоли инҳо сурат мегирад, ки ба эҳсосоти ҷавонон бе таъсир намемонад. Дар натиҷа, эҳсос ба ақлу маърифат ғолиб меояду ҷавонон ба ин роҳ медароянд. Роҳҳое, ки афроди манфиатхоҳ барои ҷалби ҷавонон ва гумроҳ кардани онҳо истифода мебаранд, пеш аз ҳама, маҳв кардани хислатҳои ватандӯстӣ ва ифтихори миллӣ мебошад, ки оқибат ба беэътиноӣ нисбат ба миллату меҳан ва арзишҳои милливу фарҳангӣ оварда мерасонад. Яке аз роҳҳои асосии пешгирии ин падида таълиму тарбияи дуруст мебошад. Муассисаҳои таълимӣ бояд на танҳо дониш, балки тафаккури интиқодӣ, қобилияти таҳлил ва фарҳанги баҳсро омӯзонанд. Ҷавоне, ки илму дониш меомӯзад, қодир аст, ки савол диҳад, муқоиса ва таҳлил кунад ва хулосаи мустақил барорад, ба доми таблиғоти нодурусти душманон намеафтад ва фирефтаи ваъдаҳои бардурӯғи онҳо намешавад. Дар баробари ин, нақши оила, низ дар пешгирии ин амали номатлуб бисёр муҳим аст. Муҳити солими оилавӣ, гуфтугӯ ва баёни озоди фикру ақидаҳо байни аъзои оила новобаста ба синну сол, метавонад фарзандро аз қадам гузоштан ба ин роҳи бад эмин нигоҳ дорад. Абдумуталиб ҒАЙБУЛЛОЕВ, директори МТМУ №36-и ноҳияи Айнӣ
22
24.07.2026 -
БАЛАНД БАРДОШТАНИ МАЪРИФАТИ ЗИДДИКОРРУПСИОНӢ ДАР МЕҲВАРИ ВОХӮРӢ Дар Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон дар заминаи татбиқи «Стратегияи давлатии муқовимат ба коррупсия дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030» вохӯрии кормандони вазорат бо намояндаи Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Дар вохӯрӣ муовини вазири маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон Равшан Каримзода, кормандони вазорат ва намояндаи Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, подполковники адлия У. Юсуфзода иштирок намуданд. Дар оғози вохӯрӣ муовини вазири маориф ва илм суханронӣ намуда, доир ба аҳаммияти татбиқи ҳадафу вазифаҳои Стратегияи давлатии муқовимат ба коррупсия, риояи қатъии талаботи қонунгузорӣ, таъмини шаффофият ва таҳкими интизоми иҷроию молиявӣ дар муассисаҳои соҳаи маориф ибрози назар намуд. Таъкид гардид, ки пешгирии омилҳои коррупсионӣ, баланд бардоштани масъулияти шахсони мансабдор, истифодаи мақсадноки маблағҳои давлатӣ ва роҳ надодан ба қонунвайронкуниҳо аз вазифаҳои муҳимми роҳбарону кормандони муассисаҳои таълимӣ ба ҳисоб меравад. Зимни вохӯрӣ намояндаи Агентии назорати давлатии молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба сабабу шароитҳои ба содир гардидани ҷиноят мусоидаткунанда, роҳҳои пешгирии ҳуқуқвайронкуниҳои коррупсионӣ ва зарурати пурзӯр намудани назорати дохилиидоравӣ маълумот пешниҳод намуд. Дар ҷараёни вохӯрӣ ба масъалаҳои дуруст ба роҳ мондани фаъолияти молиявию хоҷагидорӣ, риояи тартиби ҳуҷҷатгузорӣ, истифодаи самараноку мақсадноки маблағҳо ва баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии кормандони соҳа таваҷҷуҳи махсус зоҳир карда шуд. Маркази матбуоти Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон
31
23.07.2026
