04.12.2024

 img

4 декабр дар маркази маъмурии вилояти Хатлон – шаҳри Бохтар маросими қадрдонии ғолибони даври вилоятии озмунҳои ҷумҳуриявии «Тоҷикистон - Ватани азизи ман», «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст» ва «Илм - фурӯғи маърифат» баргузор гардид. Ба ин маросими шукуҳманд тамоми ғолибони озмунҳои сатҳи вилоятӣ ва ҷҷумҳуриявӣ, инчунин омӯзгорону волидони онҳо, муовинони раисони шаҳру ноҳияҳо ва масъулони соҳаҳои маориф, илм ва фарҳанги вилоят даъват шуда буданд.

 

Нахуст, раиси вилояти Хатлон Давлаталӣ Саид аз намоиши дастовардҳои ғолибони озмунҳои ҷумҳуриявӣ, ки дар саҳни Кохи фарҳанги шаҳри Бохтар густурда буданд, дидан намуд.

 

Қисмати тантанавии ҳамоиш бо сухани шодбошии раиси вилоят Давлаталӣ Саид ифтитоҳ ёфт. Бо арзи ифтихор қайд гардид, ки инак, 6 сол боз дар Тоҷикистони азизамон бо ташаббуси хирадмандонаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон озмунҳои ҷумҳуриявии “Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст”, “Илм - фурӯғи маърифат” ва “Тоҷикистон - Ватани азизи ман” ҷараён доранд, ки инқилоби маънавиро дар соҳаи илму маърифат ва фарҳангу ҳунар миёни қишрҳои гуногуни ҷомеа ба миён овардааст.

 

Баргузории ин озмунҳои сатҳи баланд, ки ҷиҳати рушди маънавии ҷомеа, дарку фаҳмиши ҷавонону наврасон ва ривоҷи фарҳангу санъати асили тоҷик мусоидат менамояд, дар самти омода намудани кадрҳои соҳибтахассус дар соҳаи илму фарҳанг заминаҳои созгорро фароҳам месозанд.

 

- Боиси қаноатмандӣ аст, ки сатҳи баргузории даврҳои гуногуни озмун сол то сол беҳтар гардида, чеҳраҳои нави суханвару сухандон, донишманду соҳибзавқ дарёфт ва муаррифӣ мегарданд, - зикр намуд раиси вилоят. - Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Хатлон ҳамасола ҷиҳати ҳавасмандгардонии ғолибони даврҳои вилоятии озмунҳои зикршуда таваҷҷуҳ зоҳир намуда, соли равон барои дастгирӣ ва қадршиносии ғолибону устодони онҳо, дар маҷмуъ, 1 миллиону 572 ҳазору 875 сомонӣ пешбинӣ гардидааст, ки нисбати соли гузашта 375 ҳазору 375 сомонӣ зиёд мебошад.

 

Таҷрибаи озмун нишон дод, ки он воқеан сабқате мебошад, ки барои таҳкими худшиносии миллӣ ва огоҳӣ пайдо кардан аз осори адибони классику муосири тоҷику форс миёни тамоми қишрҳои ҷомеа, махсусан, ҷавонон мусоидат мекунад.

 

Соли равон довталабони вилояти Хатлон дар Озмуни ҷумҳуриявии «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст» ба дастовардҳои назаррас мушарраф шуда, 35 нафар (29%-и иштирокчиён) ғолибият ба даст овардаанд. Онҳо тавонистанд ба нишондоди баландтарин дар солҳои баргузории озмун ноил гардида, соҳиби 2 Шоҳҷоиза, 3 ҷойи якум, 11 ҷойи дуюм ва 19 ҷойи сеюм шаванд.

 

Дар сатҳи ниҳоии озмун вилояти Хатлон бо дастовардҳои намоён миёни дигар минтақаҳои ҷумҳурӣ мақоми дуюмро ишғол намуда, аз шаҳру ноҳияҳои Кӯлоб 9 нафар, Данғара 8, Восеъ 7, Бохтар 6, Норак, Ёвон, Вахш, Панҷ ва Фархор 1-нафарӣ ғолиби даври ҷумҳуриявӣ дониста шуданд.

 

- Бо гузашти шаш соли баргузории ин сабқати зеҳнӣ, мо тавонистем завқи китобхонии наврасонро тақвият бахшида, майлу рағбати онҳоро ба омӯхтани илм ва андӯхтани дониш зиёд намоем, ки дар ин кори пурмасъул саҳми омӯзгорон, падару модарон ва кӯшиши ҳамешагии худи довталабон хеле калон аст, - афзуд Давлаталӣ Саид.

 

Қайд гардид, ки Озмуни ҷумҳуриявии “Илм - фурӯғи маърифат” аз соли 2021 миёни шавқмандони фанҳои дақиқ эълон гардида, соли 2023 аз вилояти Хатлон 21 нафар ғолиб гардиданд, ки сол то сол зиёд шудани шумораи довталабон ва болоравии нишондодҳо ба назар мерасад.

 

Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон барои рушди фарҳангу ҳунар тамоми тадбирҳои заруриро амалӣ намуда, тавассути баргузор намудани озмуни ҷумҳуриявии “Тоҷикистон - Ватани азизи ман” наврасону ҷавонони боистеъдоду лаёқатманд тарбия мешаванд, ки василаи муҳими муаррифии ҳунари асили тоҷик дар арсаи байналмилалӣ мебошад. Дар тӯли шаш соли баргузории даврҳои гуногуни озмун дар шаҳру ноҳияҳои вилоят садҳо нафар дӯстдорони санъату ҳунар ба камол расида, ба саҳнаҳои калони ҳунарӣ роҳ ёфта истодаанд.

 

Соли равон теъдоди иштирокчиёни Озмун дар вилоят ба 1388 нафар расида, нишондодҳо низ аз 7 ҷойи ифтихорӣ дар соли 2019 ба 16 ҷой дар соли равон баробар гардид.

 

Рафти баргузории озмунҳо нишон дод, ки шавқу ҳаваси на фақат хонандагону донишҷӯён, омӯзгорону кормандони фарҳангу санъат, балки намояндагони ҳамаи зинаҳои таҳсилот, донишҷӯёну магистрҳо, омӯзгорон, шоирону нависандагон, кишоварзон, нафақагирон ва намояндагони касбу кори гуногун ба мутолиаи асарҳои манзуму мансур ва эҷоди назму наср афзун гаштааст. Ҳамзамон, ин озмунҳо дар муаррифии шоистаи Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ тавассути илму ҳунар василаи беҳтарин дониста мешавад. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон зимни ироаи Паёмҳояшон таъкид менамоянд: «Ҷавонони имрӯза бояд ҳамқадами замон бошанд, ба мутолиаи китоб машғул шаванд, чунки ояндаи миллат дар дасти ҷавонон аст».

 

Вобаста ба ин, раиси вилояти Хатлон Давлаталӣ Саид пешниҳод намуд, ки бо мақсади тақвият додани сатҳи донишу маърифати сокинон, аз ҷумла ҷавонону наврасон, дар вилояти Хатлон соли 2025 - Соли фарҳанги китобхонӣ эълон карда шавад. Пешниҳоди мазкурро иштирокчиёни ҳамоиш гарм истиқбол ва ҷонибдорӣ намуданд.

 

Раиси вилоят барои таваҷҷуҳи минбаъда ба заҳмату талош ва ҳавасмандии тамоми иштирокчиёни озмун ба раисони шаҳру ноҳияҳо дастуру супоришҳои мушаххас дода, тамоми иштирокчиёни даври вилоятӣ ва ҷумҳуриявиро барои сазовор шуданашон ба ҷойҳои ифтихорӣ самимона табрику таҳният гуфт.

 

Ба ҳамаи ҷоизадорон аз номи раиси вилоят Сипоснома ва мукофотҳои пулӣ тақдим карда шуд.

 

Дар идома барномаи пурмуҳтавои фарҳангӣ, ки асосан аз ҳунарнамоии ғолибони озмунҳои ҷумҳуриявии “Тоҷикистон – ватани азизи ман” ва “Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст” таркиб ёфта буд, манзури аҳли толор гардид.

 

РӮЗНОМАИ "ХАТЛОН"

  • ДАВЛАТАЛӢ САИД: "СОЛИ 2025 ДАР ВИЛОЯТИ ХАТЛОН СОЛИ ФАРҲАНГИ КИТОБХОНӢ ЭЪЛОН КАРДА ШАВАД" img

Хабарҳои дигар

  •  img
    НАҚШИ ҚАТЪНОМАИ СММ ДАР ТАҲКИМИ СУЛҲ БАРОИ НАСЛҲОИ ОЯНДА Сулҳ танҳо набудани ҷанг нест. Сулҳ фарҳанг аст. Сулҳ масъулият аст. Сулҳ эҳтиром ба шаъну шарафи инсон аст. Сулҳ таъмин намудани адолат ва имкониятҳои баробар барои ҳамаи инсоният аст.   Эмомалӣ Раҳмон   Дар шароити муосири муносибатҳои байналмилалӣ масъалаи таҳкими сулҳ ва таъмини амнияти ҷаҳонӣ ба яке аз самтҳои афзалиятноки фаъолияти давлатҳо ва созмонҳои байналмилалӣ табдил ёфтааст. Тағйироти босуръати низоми ҷаҳонӣ, афзоиши низоъҳои мусаллаҳона, терроризм, ифротгароӣ, муҳоҷирати иҷборӣ, мушкилоти иқтисодӣ ва таҳдидҳои экологӣ собит месозанд, ки сулҳ асоси муҳимтарини рушди устувори ҷомеаи башарӣ мебошад. Дар чунин шароит Созмони Милали Муттаҳид ҳамчун ниҳоди асосии байналмилалӣ барои ҳифзи сулҳу амнияти ҷаҳон нақши калидӣ дошта, тавассути қабули қатъномаҳо ва татбиқи барномаҳои гуногун ба густариши ҳамкории байни давлатҳо мусоидат менамояд.   Дар ин раванд нақши Ҷумҳурии Тоҷикистон ва махсусан Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон басо муҳим арзёбӣ мегардад. Таҷрибаи таърихии Тоҷикистон дар барқарор намудани сулҳу ваҳдати миллӣ баъд аз ҷанги таҳмилии шаҳрвандии солҳои 1992-1997 нишон дод, ки танҳо тавассути муколама, созиш ва ҳамдигарфаҳмӣ метавон суботи сиёсӣ ва рушди устуворро таъмин кард. Маҳз таҳти роҳбарии хирадмандонаи Сарвари давлат кишвар тавонист аз буҳрони шадиди сиёсӣ ва иҷтимоӣ раҳо ёбад ва ба марҳилаи нави рушди давлатдорӣ ворид гардад.   Маҳз ҳамин таҷрибаи нодир боис гардид, ки Тоҷикистон имрӯз дар сатҳи байналмилалӣ ҳамчун давлати сулҳпарвар ва ташаббускор эътироф шавад.   Яке аз муҳимтарин дастовардҳои дипломатияи муосири Тоҷикистон қабули Қатъномаи Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид дар бораи “Даҳсолаи байналмилалӣ оид ба таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда, солҳои 2027-2036” мебошад, ки 25-уми июни соли 2026 бо ибтикори Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул гардид. Қабули ин санади муҳим нишонаи эътирофи нақши Тоҷикистон дар пешбурди ташаббусҳои байналмилалӣ ва далели эътимоди ҷомеаи ҷаҳонӣ ба сиёсати сулҳпарваронаи кишвари мо ба ҳисоб меравад.   Моҳияти асосии қатъномаи мазкур ба ташаккули фарҳанги сулҳ, пешгирии низоъҳо, рушди муколама байни давлатҳо, ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон, таҳкими ҳамдигарфаҳмии байни миллатҳо ва мусоидат ба татбиқи ҳадафҳои рушди устувори Созмони Милали Муттаҳид равона гардидааст. Ин ҳадафҳо нишон медиҳанд, ки сулҳ дар шароити имрӯза танҳо мафҳуми сиёсӣ нест, балки заминаи асосии рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва илмии давлатҳо мебошад. Бе сулҳу субот ноил шудан ба пешрафти устувор, баланд бардоштани сатҳи зиндагии аҳолӣ ва ҳалли масъалаҳои глобалӣ ғайриимкон аст.   Дар ин замина, қатъномаи мазкур инчунин ба баланд бардоштани нақши маориф, илм ва фарҳанг дар ташаккули ҷомеаи сулҳпарвар аҳаммияти махсус медиҳад. Таҷрибаи кишварҳои гуногун нишон медиҳад, ки таҳкими фарҳанги таҳаммулпазирӣ, эҳтироми гуногунандешӣ ва тарбияи шаҳрвандон дар руҳияи масъулияти иҷтимоӣ яке аз роҳҳои муассири пешгирии ихтилофҳо мебошад.   Аз ин рӯ, барои татбиқи самараноки ҳадафҳои «Даҳсолаи байналмилалӣ оид ба таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда» на танҳо нақши давлатҳо ва созмонҳои байналмилалӣ, балки фаъолияти муассисаҳои соҳаи маориф низ аҳаммияти махсус дорад. Аз ҷумла сохторҳое, ки ба таҳия ва омодасозии адабиёти таълимӣ машғуланд, метавонанд дар тарбияи насли нав дар руҳияи сулҳ, таҳаммулпазирӣ ва ҳамдигарфаҳмӣ саҳми назаррас гузоранд.   Дар ин самт омӯзгорон дар раванди таълим бояд на танҳо мазмуни китобҳои дарсиро шарҳ диҳанд, балки муҳити синфро ба фазои муколама, эҳтироми фикри дигарон ва ҳамкории созанда табдил диҳанд. Онҳо метавонанд тавассути дарсҳои тарбиявӣ, муҳокимаҳо ва лоиҳаҳои гурӯҳӣ арзишҳои сулҳ ва ҳамзистии осоиштаро дар шуури хонандагон таҳким бахшанд.   Дар ин раванд нақши ҷавонон низ басо муҳим мебошад. Ҷавонон ҳамчун неруи пешбарандаи ҷомеа метавонанд дар тарғиби арзишҳои сулҳ, ҳамдигарфаҳмӣ ва таҳаммулпазирӣ саҳми арзанда гузоранд. Баланд бардоштани маърифати сиёсӣ ва ҳуқуқии онҳо ва истифодаи дурусти технологияҳои иттилоотӣ метавонад дар пешгирии ифротгароӣ мусоидат намояд.   Бо дарназардошти таҳаввулоти муосири ҷаҳонӣ метавон гуфт, ки қабули ин қатънома яке аз рӯйдодҳои муҳимми дипломатияи байналмилалӣ ва дастоварди назарраси сиёсати хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба шумор меравад. Амалӣ гардидани ҳадафҳои он барои таҳкими сулҳу суботи ҷаҳонӣ ва рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ аҳаммияти бузург дорад.   Комилшо ИСОЗОДА, директори Муассисаи нашриявии “Маориф”

    7

    05.07.2026
  •  img
    СУЛҲ БАРОИ НАСЛҲОИ ОЯНДА: ТАШАББУСИ ТОҶИКИСТОН БА ХОТИРИ ФАРДОИ БАШАРИЯТ Дар ҷаҳони мураккаби имрӯз, ки инсоният бо ҷангу низоъҳо, таҳдидҳои амниятӣ, ифротгароӣ ва дигар хатарҳои умумиҷаҳонӣ рӯ ба рӯ мебошад, таҳкими сулҳ ба яке аз муҳимтарин вазифаҳои ҷомеаи ҷаҳонӣ табдил ёфтааст. Сулҳ танҳо набудани ҷанг нест, балки заминаи асосии рушди устувор, таълиму тарбия, пешрафти илм, иқтисод ва зиндагии шоистаи ҳар як инсон мебошад.   Маҳз бо чунин диди ояндабинона, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ташаббуси эълон намудани солҳои 2027-2036 ҳамчун “Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда”-ро пешниҳод намуданд. Ин иқдоми муҳимми байналмилалӣ идомаи мантиқии сиёсати сулҳҷӯёна ва башардӯстонаи Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, бори дигар нишон медиҳад, ки Тоҷикистон дар ҳалли масъалаҳои глобалӣ мавқеи фаъол ва созанда дорад.   Тоҷикистон таҷрибаи нодири сулҳу ваҳдати миллиро аз сар гузаронидааст. Таҷрибаи барқарорсозии сулҳу ваҳдати миллӣ барои ҷомеаи ҷаҳонӣ собит намуд, ки бо иродаи сиёсӣ, гуфтугӯ, таҳаммулпазирӣ ва ваҳдати миллӣ метавон ҳатто душвортарин мушкилотро ҳал кард. Имрӯз маҳз ҳамин таҷрибаи нодир ба Тоҷикистон имкон медиҳад, ки аз минбарҳои байналмилалӣ ба хотири таҳкими сулҳи ҷаҳонӣ ташаббусҳои муҳим пешниҳод намояд.   Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда даъватест ба ҳамаи давлатҳо, созмонҳои байналмилалӣ ва ҷомеаи шаҳрвандӣ, то дар тарбияи насли оянда ба арзишҳои сулҳ, таҳаммулпазирӣ, эҳтироми ҳуқуқи инсон, ҳамдигарфаҳмӣ ва ҳамзистии осоишта таваҷҷуҳи бештар зоҳир намоянд. Зеро ояндаи башарият аз он вобаста аст, ки имрӯз мо чӣ гуна инсонро тарбия мекунем.   Дар ин раванд нақши соҳаи маориф беназир аст. Муассиса ҷойест, ки дар он дар баробари дониш, ҷаҳонбинӣ, ахлоқ ва фарҳанги шаҳрвандӣ низ ташаккул меёбад. Омӯзгор шахсест, ки метавонад дар қалби хонанда эҳтиром ба арзишҳои миллӣ, масъулиятшиносӣ, фарҳанги муколама ва муҳаббат ба Ватанро ҷой диҳад. Аз ҳамин хотир, таҳкими сулҳи пойдор пеш аз ҳама аз синфхона оғоз меёбад.   Дар шароити рушди босуръати технологияҳои рақамӣ вазифаи низоми маориф боз ҳам муҳимтар мегардад. Имрӯз ҷавонон қисми зиёди иттилоотро аз фазои рақамӣ дарёфт мекунанд. Аз ин рӯ, рушди саводи рақамӣ, ташаккули тафаккури интиқодӣ, истифодаи оқилонаи технологияҳо ва муқовимат ба иттилооти бардурӯғ аз омилҳои муҳимми ҳифзи суботи ҷомеа мебошанд. Ҷомеаи рақамӣ танҳо дар сурате метавонад пешрафта бошад, ки бар пояи сулҳ, эътимод ва масъулият бунёд гардад.   Имрӯз инсоният беш аз ҳар вақти дигар ба дониш, ҳамкорӣ ва ҳамдигарфаҳмӣ ниёз дорад. Технология метавонад масофаҳоро кӯтоҳ намояд, аммо танҳо фарҳанги сулҳ метавонад дилҳоро ба ҳам наздик созад. Илм метавонад имкониятҳои нав офарад, вале танҳо сулҳ шароити истифодаи самараноки онҳоро таъмин мекунад.   Ташаббуси Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барои имрӯз ва барои даҳсолаҳои оянда аҳаммияти стратегӣ дорад. Он ҷомеаи ҷаҳониро ба масъулияти муштарак дар назди наслҳои оянда даъват намуда, бори дигар нақши Тоҷикистонро ҳамчун кишвари ташаббускор, сулҳпарвар ва ҷонибдори ҳалли масъалаҳои глобалӣ тақвият мебахшад.   Хулоса, эълон гардидани солҳои 2027-2036 ҳамчун Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда ба хотири насли оянда далели равшани нуфузу эътибори рӯзафзуни Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ мебошад. Ин иқдоми таърихӣ муваффақияти дипломатияи Тоҷикистон, саҳми арзандаи миллати тоҷик дар роҳи таҳкими сулҳ, суботи пойдор ва бунёди ояндаи осоишта барои башарият аст.   Сулҳ арзишест, ки онро наметавон танҳо бо санадҳо ҳифз кард. Он дар оила тарбия меёбад, дар муассиса ташаккул пайдо мекунад, дар ҷомеа устувор мегардад ва бо ҳамдигарфаҳмӣ, маърифат ва масъулияти ҳар як инсон пойдор мемонад. Аз ин рӯ, рисолати ҳар яки мо аз он иборат аст, ки сулҳро ҳамчун арзиши волои инсонӣ ба наслҳои оянда ба мерос гузорем.   Ҷамшед САФАРЗОДА, муовини директори Маркази ҷумҳуриявии таҳлил, иттилоот ва технологияҳои рақамии назди ВМИҶТ

    7

    05.07.2026
  •  img
    НАҚШИ ТОҶИКИСТОН ДАР ТАҲКИМИ АМНИЯТИ ҶАҲОНӢ Сулҳ яке аз муқаддастарин ва волотарин арзишҳои тамаддуни башарӣ ба шумор меравад. Аз замонҳои қадим то имрӯз тамоми пешрафти инсоният маҳз дар фазои сулҳу оромӣ ба вуҷуд омадааст. Ҳар куҷо сулҳ ҳукмфармо бошад, илму фарҳанг, иқтисод рушд мекунад ва инсон метавонад арзишҳои маънавии худро такмил диҳад. Дар илми сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи байналмилалӣ сулҳ ҳамчун низоми муносибатҳои одилона, эҳтироми ҳуқуқи инсон, волоияти қонун, ҳамкории созанда ва ҳамдигарфаҳмии халқҳо маънидод мегардад.   Хиради мардуми тоҷик низ аз қадимулайём бар ҳамин арзиш устувор гардидааст. Дар фарҳанги сиёсӣ, адабӣ ва ахлоқии тоҷикон сулҳ ҳамчун рамзи адолат, инсондӯстӣ, таҳаммулпазирӣ ва саодати ҷомеа тавсиф ёфтааст. Мутафаккирон ва адибони тоҷику форс сулҳро пояи бақои давлат ва хушбахтии инсон донистаанд. Одамушшуаро Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ дӯстиро асоси зиндагии инсон ва шарти хушбахтии ҷомеа меҳисобад: Ҳеҷ шодӣ нест андар ин ҷаҳон, Бартар аз дидори рӯи дӯстон.   Ифодаи «ҳеҷ шодӣ нест» таъкид бар он аст, ки ҳеҷ сарват, мансаб ё қудрате наметавонад ҷойгузини оромӣ ва муносибатҳои неки инсонӣ гардад. Калимаи «ҷаҳон» тамоми ҳаёти инсон ва арзишҳои моддию маънавиро фаро мегирад. Аз ин рӯ, устод Рӯдакӣ дӯстиро пояи сулҳ, ҳамдигарфаҳмӣ ва ҳамзистии осоишта медонад. Шоир ба хулоса мерасад, ки инсон дар муҳити сулҳ, дӯстӣ ва амният метавонад хушбахтии ҳақиқиро эҳсос намояд.   Ҳаким Фирдавсӣ дар «Шоҳнома» адолатро асоси сулҳ ва бақои давлат мешуморад: Зи неруи дод аст кишвар ба пой, Зи бедодӣ ояд ба кишвар газой.   Дар ин байт калимаи «дод» маҷмуи инсоф, қонун, ҳуқуқ ва масъулияти ҳокимиятро нисбат ба мардум ифода мекунад. Ибораи «кишвар ба пой» рамзи устувории давлат, суботи сиёсӣ ва амнияти миллӣ мебошад. Дар муқобил, «бедодӣ» рамзи зулм, худкомагӣ ва поймолшавии ҳуқуқ аст, ки оқибати он «газой», яъне, таназзул ва вайронии давлат мебошад.   Саъдии Шерозӣ ваҳдати инсониятро асоси сулҳи ҷаҳонӣ медонад: Банӣ одам аъзои якдигаранд, Ки дар офариниш зи як гавҳаранд.   Ҷалолиддини Балхӣ муҳаббатро сарчашмаи сулҳ ва воситаи дигаргунсозии ҷомеа мешуморад: Аз муҳаббат талхҳо ширин шавад, Аз муҳаббат мисҳо заррин шавад.   Муҳаббат рамзи инсондӯстӣ, таҳаммулпазирӣ ва ҳамдигарфаҳмӣ мебошад. Ибораи «талхҳо ширин шавад» ба он ишора мекунад, ки муҳаббат метавонад душманиро ба дӯстӣ ва ихтилофро ба оштӣ табдил диҳад.   Таҳлили осори мутафаккирон нишон медиҳад, ки фарҳанги тоҷикон аз ибтидо бар арзишҳои сулҳ, адолат, дӯстӣ, инсондӯстӣ ва ҳамдигарфаҳмӣ асос ёфтааст. Маҳз ҳамин ҷаҳонбинии сулҳпарварона дар тӯли ҳазорсолаҳо ба қисми ҷудонашавандаи фарҳанги давлатдории тоҷикон табдил ёфтааст.   Дар замони соҳибистиқлолӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти роҳбарии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон сиёсати хориҷии худро бар пояи сулҳ, ҳамкорӣ, эҳтироми ҳуқуқи байналмилалӣ ва дип­ломатияи бисёрҷониба ташаккул дод. Ин сиёсат идомаи мантиқии арзишҳои давлатдории таърихии тоҷикон буда, ҳадафи асосии он таҳкими субот, ҳамдигарфаҳмӣ ва рушди устувори ҷомеаи ҷаҳонӣ мебошад.   Пас аз барқарор гардидани Ваҳдати миллӣ дар соли 1997 таҷ­рибаи сулҳи тоҷикон ҳамчун яке аз намунаҳои муваффақи ҳалли низоъҳо мавриди омӯзиши ҷо­меаи байналмилалӣ қарор гирифт. Дар асоси ҳамин таҷриба Тоҷикис­тон тадриҷан ба яке аз давлатҳои ташаб­бускори масъалаҳои глобалӣ дар сатҳи Созмони Милали Муттаҳид табдил ёфт.   Дар солҳои охир бо ибтикори Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон як қатор ташаббусҳои байналмилалӣ оид ба масъалаҳои об, ҳифзи пиряхҳо, тағйирёбии иқлим ва рушди устувор аз ҷониби Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид қабул гардиданд. Дар ҳамин замина, қабули Қатъномаи СММ таҳти унвони «Даҳсолаи байналмилалӣ оид ба таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда, солҳои 2027-2036» идомаи мантиқии сиёсати сулҳпарваронаи Пешвои миллат мебошад. Ташаббуси мазкур ба густариши фарҳанги сулҳ, таҳаммулпазирӣ, муколамаи байни тамаддунҳо, иштироки ҷавонон дар таҳкими сулҳ ва пешгирии низоъҳо равона гардидааст. Бо пешниҳоди ин ташаб­бус Ҷумҳурии Тоҷикистон мавқеи худро ҳамчун ҷонибдори дип­ломатияи сулҳ, ҳамкории созанда ва масъулияти муштарак дар ҳифзи амнияти байналмилалӣ боз ҳам таҳким бахшид.   Аҳаммияти ин ташаббус ба ташаккули фарҳанги сулҳ, таҳкими муколамаи байни давлатҳо ва тамаддунҳо, баланд бардоштани нақши ҷавонон дар пешгирии низоъҳо, рушди дипломатияи пешгирикунанда ва таҳкими масъулияти муштараки ҷомеаи ҷаҳонӣ барои таъмини амният ва рушди устувор нигаронида шудааст. Дар шароите, ки ҷомеаи ҷаҳонӣ бо таҳдидҳои нави сиёсӣ, геополитикӣ, иқтисодӣ ва экологӣ рӯ ба рӯ мебошад, чунин ташаббусҳо метавонанд ба таҳкими эътимоди байналмилалӣ ва густариши ҳамкории созанда такони ҷиддӣ бахшанд.   Ҳамин тариқ, «Даҳсолаи байналмилалӣ оид ба таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда, солҳои 2027-2036» таҷассумгари идомаи анъанаҳои сулҳпарварии халқи тоҷик буда, саҳми Ҷумҳурии Тоҷикистонро дар таҳкими сулҳу амнияти байналмилалӣ ва татбиқи ҳадафҳои Оинномаи Созмони Милали Муттаҳид боз ҳам тақвият мебахшад. Аз ин рӯ, татбиқи самараноки ҳадафҳои ин даҳсола метавонад ба таҳкими фарҳанги сулҳ, рушди ҳамкории байналмилалӣ ва фароҳам овардани ояндаи амну осоишта барои наслҳои имрӯзу фардо мусоидат намояд.   Баҳром ИСМОИЛЗОДА, сардори Сарраёсати маорифи шаҳри Душанбе

    6

    05.07.2026