07.08.2026
Ҳар давлате, ки дар заминаи пошхӯрии империяҳо пайдо мешавад, бо санҷиши мушкилу қавӣ рӯ ба рӯ мешавад, вале кам халқу миллате чунин имтиҳони фоҷиаборро доштанд, ки миллати тоҷик дар оғози солҳои 90-уми асри XX дошт. Парокандшавии Иттиҳоди Шуравӣ ба Тоҷикистон танҳо истиқлол надод, балки буҳронҳои амиқеро ошкор кард, ки қариб сарнавишти як миллати куҳанро ба бунбаст мебурд. Дар ҳамин лаҳзаи ҳассос, вақте кишвар дар марзи буҳрони сиёсию иҷтимоӣ ва фарҳангӣ қарор дошт, дар маркази ҳамин хараҷу мараҷи таърихӣ шахсияти фавқулодае ба арсаи таърих ва сиёсати Тоҷикистон ворид шуд. Ва ин шахсияти таърихсоз муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мебошанд.
Нақши Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар барқарорсозии давлатдории Тоҷикистон ва ислоҳоту таҳаввулоти минбаъдаи кишвар танҳо ҷумлае дар тарҷумаи ҳоли як раҳбари сиёсӣ нест, балки намунаи нодирест, ки чӣ гуна иродаи шахс ба раванди пошхӯрии таърихӣ таъсир мерасонад. Барои дарки аҳаммият ва моҳияти ин дастовард зарур аст, ки нуқтаи ибтидоии гузариш беғаразона баррасию сабт карда шавад. Дар ибтидову миёнаи солҳои 1990 сохторҳои ҳукумат комилан фалаҷ шуда буданд, робитаҳои иқтисодӣ қатъ гардида, қонун дар дасти гурӯҳҳои мусаллаҳ буду бо силоҳ қонунгузорӣ мекарданд. Садҳо ҳазор паноҳҷӯ, ноумедии мардум аз фардо, таҳдиди воқеии гуруснагӣ мавҷудияти давлату миллатро зери суол мегузошт. Хидмати таърихию мондагори муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар он буд, ки тавонистанд ба хараҷу мараҷи беҳокимиятӣ неруи созандаву мутаносиби тартиботро муқобил гузоранд ва муваффақ ҳам шаванд. Суханони машҳури Сарвари давлат дар Иҷлосияи XVI таърихии Шурои Олии кишвар «Ман барои шумо сулҳ меорам», шиори популистӣ не, балки амали бузурги сиёсии ҷавонмардӣ гардид. Мухолифон ва мунаққидони давлати мо аксаран фаромӯш мекунанд, ки равандҳои сулҳсозӣ дар Тоҷикистон, ки бо имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ соли 1997 анҷом ёфт, дар таърихи муосир назир надорад. Фаромӯш кардани душманӣ, ба сари мизи музокирот шинондан ва ҷалб кардани онҳо барои хидмат ба манфиати миллату давлат вазифае, ки нухбагони сиёсии таҷрибадори бисёре аз кишварҳои Шарқи Наздик ва Африқо наметавонанд иҷро кунанд. Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон исбот карданд, ки ваҳдати миллӣ аз шиору талаботи шахшудаи идеологӣ болотар аст.
Давлат захираҳои калони молиявиро ба самти таҳкими сармояи инсонӣ, таҳсил ва саломатии насли наврас равона кард. Тарғибу ташвиқи китобу китобхонӣ (дар кадом кишвари олам барои китобхонӣ маблағ медиҳанд?, дар кадом давлат ба хотири огоҳӣ аз таъриху корнамоиҳои фарзандони миллат шоҳасарҳо ройгон ба ҳар хонадон тақдим мегарданд?), эҳёи хотираи таърихӣ, таҷлилу бузургдошти мутафаккирони гузашта беҳтарин васила ҷиҳати баланд бардоштани ҳувияти миллӣ мебошад.
Дар баробари таҳаввулоти маънавии ҷомеа, мустақилияти иқтисодӣ ҳам қавӣ гардид. Имрӯз чор ҳадафи стратегӣ, ки Пешвои миллат муайян карда буданд: берун шудани кишвар аз бунбасти коммуникатсионӣ, таъмин кардани амнияти ғизоӣ, ба даст овардани мустақилияти энергетикӣ ва саноатикунонии босуръати кишвар ба воқеият табдил ёфтанд.
Сохтмони нақбҳои мураккаби кӯҳӣ ва шоҳроҳҳои Душанбе – Чаноқ, Душанбе – Хоруғ – Қулма, Душанбе – Лахш минтақаҳои ҷудошудаи кишварро ба як ҷисми воҳиди иқтисодӣ пайваст намуд.
Ислоҳоти кишоварзӣ ва фармонҳои маъруфи «заминҳои президентӣ» кишварро аз буҳрони ғизо раҳо карданд ва истеъмолгари пештараи кумакҳои башардӯстонаро ба содиркунандагони маҳсулоти аз нигоҳи экологӣ тоза табдил доданд.
Бунёди НБО-и Роғун – муҳаррики саноат ва шоҳраги энергетикии минтақа рамзи иродаи қавии сиёсӣ гардид, ки Пешвои муаззами миллат тавонистанд ин лоиҳаи бузургро то ба кор андохтани чархаҳои аввали он новобаста аз муқовимати сахти берунӣ, амалӣ кунанд.
Сохтмони корхонаҳои бузурги саноатӣ низ бавусъат идома дошта, тадриҷан Тоҷикистон ба кишвари саноатӣ табдил меёбад.
Пешвои миллат ҳамчун меъмори таърихӣ амал карда, на танҳо хонадони тоҷикро наҷот доданд, балки пояи устувор барои рушди дарозмуддат гузоштанд. Хулосаи таърих равшан аст: давлатдории мустақили Тоҷикистон имрӯз як воқеияти ба амал омадаю баргаштнопазир аст. Ва ин воқеият бо ном ва иродаи устувори Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пайвандӣ дорад.
Ҷамшед САЪДУЛЛОЕВ,
Сангин ГУЛЗОД,
устодони кафедраи телевизион ва радиошунавонии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон
Хабарҳои дигар
-
ҶАЛАСАИ НАВБАТИИ СИТОДИ ОНЛАЙНИИ ВАЗОРАТИ МАОРИФ ВА ИЛМ БАРГУЗОР ГАРДИД 7 августи соли 2026 таҳти раёсати муовини вазири маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон Равшан Каримзода ҷаласаи навбатии ситоди онлайнӣ баргузор гардид. Дар кори ҷаласа намояндагони воҳидҳои сохтории дастгоҳи марказии Вазорати маориф ва илм, инчунин сардорони сарраёсат, раёсат, шуъбаҳои маориф, директорони мактабҳои президентӣ, литсейҳо барои хонандагони болаёқат ва мактаб-интернатҳои ҷумҳуриявӣ ба таври ҳузурӣ ва маҷозӣ иштирок намуданд. Дар ҷаласа масъалаҳои вобаста ба фаъолияти муассисаҳои соҳаи маориф ва омодагии онҳо ба соли нави таҳсил ва давраи тирамоҳу зимистон мавриди баррасӣ қарор гирифтанд. Мувофиқи рӯзномаи ҷаласа масъалаи омодагӣ ба давраи тирамоҳу зимистонгузаронӣ дар шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ баррасӣ гардида, вобаста ба масъалаи мазкур сардори шуъбаи маркетинг, амвол ва хариди давлатии Вазорати маориф ва илм М. Тоҳирзода баромад намуд. Дар идомаи ҷаласа масъалаи омодагии муассисаҳои таълимӣ ба оғози соли нави таҳсил мавриди баррасӣ қарор гирифта, пешниҳод намудани маълумоти дахлдор ба Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон то 20 августи соли ҷорӣ таъкид гардид. Ҳамзамон, масъалаи дар фазои шаффоф баргузор намудани озмуни қабули хонандагон ба муассисаҳои таълимии дорои мақоми ҷумҳуриявӣ, аз ҷумла, мактабҳои президентӣ, литсей, гимназияҳо ва қабули хонандагон ба синфи якум дар муассисаҳои таҳсилоти умумии ҷумҳурӣ мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифт. Дар ҷаласа ҳамчунин масъалаҳои вобаста ба тозаву озода нигоҳ доштани гирду атрофи муассисаҳои таълимӣ, овезон намудани шиору овезаҳои идона ва сазовор таҷлил намудани 35-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон мавриди баррасӣ қарор гирифтанд. Сипас, масъалаҳои марбут дохилшавии довталабон ба муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ тариқи Маркази миллии тестӣ, фарогирии хонандагон ба синфи 10 ва кушодашавии муассисаҳои таълимии навтаъсис баррасӣ гардиданд. Дар ҷамъбасти ҷаласа муовини вазир масъалаҳои баррасишударо натиҷагирӣ намуда, ба масъулин ҷиҳати омодагии ҳамаҷонибаи муассисаҳои таълимӣ ба соли нави таҳсил, давраи тирамоҳу зимистон ва ҷиҳати омодагии ҳамаҷониба ба ҷашни бузурги миллӣ, 35-солагии Истиқлоли давлатӣ, бартараф намудани камбудиҳои ҷойдошта ва иҷрои саривақтии вазифаҳои муайянгардида дастуру супоришҳои мушаххас дод. Маркази матбуоти Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон
9
07.08.2026 -
МАКТАБ ДАР ТАШАККУЛИ ШАХСИЯТИ ХОНАНДА АҲАММИЯТИ ВЕЖА ДОРАД Маориф соҳаи калидӣ ва яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати иҷтимоии давлат ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба шумор меравад. Пас аз вазидани насими истиқлолу худсолорӣ ва ташаккули давлатдории миллӣ дар партави таваҷҷуҳ ва ғамхориҳои беназири Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон соҳаи мазкур бесобиқа рушд намуда, ба дастовардҳои бузург ва натиҷаҳои назаррас ноил гардид. Ҳоло масъалаҳои вобаста ба сифати таҳсилот, рушди истеъдодҳо ва тарбияи насли соҳибмаърифат аз ҷумлаи вазифаҳои меҳварии ин соҳаи сарнавиштсоз маҳсуб меёбанд. Лоиқи зикр аст, ки дар низоми маориф зинаи таҳсилоти миёнаи умумӣ аз аҳаммияти калидӣ ва вежа бархӯрдор буда, ҷойгоҳи махсус дорад, зеро маҳз дар ҳамин зинаи таҳсилот ҷаҳонбинӣ, фарҳанги муошират, тафаккури илмӣ ва масъулияти шаҳрвандии насли ояндасоз бештар ташаккул меёбад. Ба ин маънӣ, мактаб муҳитест, ки дар он қобилиятҳои фикрронӣ, эҷодкорӣ ва худшиносии кӯдакону наврасон рушд мекунад. Аз ин рӯ, фаъолияти пурсамари муассисаҳои таълимӣ ва баланд бардоштани сатҳу сифати таҳсилот дар ин зина ба раванди рушди ояндаи ҷомеа пайванди мустақим дорад. Дар ин самт нақши раёсати таҳсилоти миёнаи умумии Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳим дониста мешавад. Бояд гуфт, ки раёсат дар асоси Нақшаи кори Вазорати маориф ва илм фаъолият намуда, дар соли 2025 ва нимсолаи аввали соли 2026 ба як қатор натиҷаҳои назаррас даст ёфтааст. Дар ин давра меҳвари фаъолияти раёсатро масъалаҳои такмили заминаҳои меъёрии ҳуқуқӣ, ҷорӣ намудани низоми нави баҳогузорӣ, рушди таҳсилоти фарогир, таҳкими пойгоҳи моддию техникии муассисаҳои таълимӣ ва дастгирии хонандагони болаёқат ташкил доданд. Дар робита ба ин, сардори раёсати таҳсилоти миёнаи умумии Вазорати маориф ва илм Шарофиддин Асомиддинзода зимни суҳбат чунин иттилоъ дод: - Имрӯз фаъолияти раёсати таҳсилоти миёнаи умумӣ, пеш аз ҳама, ба баланд бардоштани сифати таҳсилот, такмили муҳтавои таълим ва фароҳам овардани шароити мусоид барои фаъолияти омӯзгорон равона шудааст. Мекӯшем, иқдомҳое, ки дар соҳа амалӣ мегарданд, ба беҳтар шудани сифати донишандӯзии хонандагон ва баланд гардидани самаранокии фаъолияти муассисаҳои таълимӣ мусоидат намоянд. Бояд гуфт, ки айни замон дар саросари ҷумҳурӣ 4056 муассисаи таҳсилоти умумӣ фаъолият дошта, зиёда аз 2 миллиону 462 ҳазор хонанда ба таҳсил фаро гирифта шудаанд. Таълиму тарбияи онҳо ба зиммаи беш аз 136 ҳазор омӯзгор вогузор гардидааст, ки 66 фоизи онҳоро занону бонувон ташкил медиҳанд. Ин нишондиҳандаҳо аз миқёси васеи низоми таҳсилоти миёнаи умумӣ ва масъулияти баланде, ки бар дӯши кормандони соҳа қарор дорад, шаҳодат медиҳанд. Аз ин рӯ, тамоми фаъолияти раёсат ба он равона шудааст, ки барои омӯзгорон муҳити муносибу созандаи фаъолият ва барои ҳар хонанда имкони дастрасӣ ба таҳсилоти босифат фароҳам оварда шавад. Заминаи ҳуқуқӣ - асоси рушди сифати таҳсилот Таҷрибаи низомҳои пешрафтаи маориф гувоҳ аз он аст, ки пойдории ҳар гуна ислоҳот аз сифати заминаҳои ҳуқуқии он вобастагӣ дорад. Бидуни санадҳои меъёрии ҳуқуқии мукаммал татбиқи барномаҳои давлатӣ ва амалисозии ҳадафҳои дарозмуддати соҳа ба мушкил рӯ ба рӯ мешавад. Аз ин рӯ, таҳкими заминаҳои меъёрии ҳуқуқии зинаи таҳсилоти миёнаи умумӣ аз самтҳои асосии фаъолияти раёсати мазкур ба ҳисоб меравад. - Дар соли 2025 ва шашмоҳаи аввали соли 2026 бо дастгирии Вазорати маориф ва илм аз тарафи мутахассисони раёсат як қатор санадҳои пураҳаммияти соҳавӣ таҳия шуда, аз ҷониби ниҳодҳои дахлдор қабул гардиданд, ки дар миёни онҳо Консепсияи таҳсилоти фарогир дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2045, Стратегияи рушди таҳсилоти фарогир дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2045 ва Барномаи давлатии таъмин намудани муассисаҳои таълимӣ бо кабинетҳои фаннӣ ва озмоишгоҳҳои муҷаҳҳази таълимӣ барои солҳои 2026-2030 ҷойгоҳи хос доранд. Дар баробари ин, Низомномаи мактабҳои камнуфус, Низомнома оид ба ташкили таҳсил дар хона, Барномаи таълими инфиродӣ барои кӯдакони аз таҳсил дурмонда, Низомномаи баҳогузории 10-хола ба дониш, малака ва маҳорати хонандагони муассисаҳои таҳсилоти умумии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дигар санадҳои муҳим ба тасвиб расиданд. Қоидаҳои умумии қабул ва хориҷи таълимгирандагон дар муассисаҳои таҳсилоти умумии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар таҳрири нав таҳия ва қабул гардида, барои корбарӣ пешниҳод шуд. Имрӯз дар назди соҳаи маорифи кишвар вазифаҳои нав қарор доранд. Пеш аз ҳама, баланд бардоштани сифати таҳсилот яке аз вазифаҳои аввалиндараҷа ба шумор меравад. Аз ҳамин рӯ, ҳар санади меъёрии ҳуқуқие, ки таҳия ва барои қабул пешниҳод мешавад, бояд ба ниёзҳои воқеии низоми маориф ҷавобгӯ бошад. Ҳадафи мо, дар навбати аввал, таъмини шароитест, ки омӯзгор тавонад бо масъулияти бештар фаъолияти чашмрас намояд ва ҳар як хонанда ба таҳсили босифат дастрасӣ дошта бошад. Ҳар тағйироте, ки дар муҳтавои таълим, низоми баҳогузорӣ, омодасозии кадрҳои омӯзгорӣ ва ё таҳкими пойгоҳи моддиву техникии муассисаҳои таълимӣ ворид мегардад, ба сатҳи донишандӯзии хонандагон, сифати таҳсилот ва фаъолияти омӯзгорон таъсири худро мерасонад. Сухан аз ташаккули муҳити ҳуқуқие меравад, ки рушди босифати зинаи таҳсилоти умумиро таъмин мекунад. Санадҳои қабулшуда масъалаи мушаххаси соҳаро танзим намуда, барои ҳалли вазифаҳои навбатии рушди таҳсилот замина фароҳам меорад. Маҳз татбиқи амалии ин санадҳо ислоҳоти соҳаро ба ҳадафи асосии худ наздик мегардонад. Нишондиҳандаи воқеии он бошад, пеш аз ҳама, сифати таҳсилот аст, - иброз дошт сардори раёсат. Сифати таҳсилот дар меҳвари таваҷҷуҳ Пас аз таҳкими заминаҳои ҳуқуқии соҳа, масъалае, ки имрӯз бештар аз ҳама дар маркази таваҷҷуҳи зинаи таҳсилоти умумӣ қарор дорад, ба талабот ҷавобгӯ будани сифати таҳсилот аст. Таъмини муассисаҳои таълимӣ бо омӯзгорони соҳибкасбу соҳибтаҷриба, китобҳои дарсии насли нав, муҳити муносиби таълим ва усулҳои самарабахши омӯзиш аз вазифаҳои муҳимми раёсати таҳсилоти миёнаи умумӣ ба шумор меравад. Сардори раёсати таҳсилоти миёнаи умумӣ Ш. Асомиддинзода оид ба иқдомоти муассири дар ин самт амалишуда чунин қайд кард: - Яке аз муҳимтарин иқдомҳои солҳои охир татбиқи низоми баҳогузории 10-хола мебошад, ки аз оғози соли таҳсили 2025-2026 дар муассисаҳои таҳсилоти умумии кишвар ҷорӣ карда шуд. Дар баробари қабули Низомномаи баҳогузории 10-хола, дастурамал оид ба татбиқи он ва Низомнома дар бораи истифодаи журнали синфӣ низ тасдиқ гардида, барои корбарӣ пешниҳоди омӯзгорони кишвар карда шуд. Ҷорӣ гардидани низоми баҳогузории 10-хола, пеш аз ҳама, ба хотири баланд бардоштани сифати арзёбии дониш ва ба стандартҳои байналмилалӣ мутобиқ намудани он буд. Агар қаблан имкони фарқгузорӣ миёни сатҳҳои гуногуни дониш маҳдудтар буд, бо низоми нав омӯзгор метавонад, ба фаъолияти таълимии хонанда ба таври муфассал ва дақиқтар баҳо диҳад. Ҳамзамон, равиши мазкур масъулияти хонандаро низ нисбат ба донишандӯзӣ бештар намуда, барои омӯзгор шароити созгор фароҳам овард, ки раванди рушди қобилиятҳои ҳар таълимгирандаро пайгирӣ намояд. Дар баробари ислоҳоти муҳтавои таълим ва такмили низоми баҳогузорӣ, масъалаи баланд бардоштани мақоми омӯзгор, муаррифии таҷрибаи пешқадам ва ҳавасманд намудани фаъолияти эҷодии онҳо низ дар маркази таваҷҷуҳи аҳли раёсат қарор дорад. Бо ҳамин мақсад, ҳамасола дар кишвар Озмуни ҷумҳуриявии «Омӯзгори соли Тоҷикистон» дар се давр баргузор мешавад. Даври аввал дар сатҳи шаҳру ноҳияҳо, даври дуюм дар вилоятҳо ва шаҳри Душанбе доир гардида, даври ниҳоӣ аз ҷониби Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон дар сатҳи баланд баргузор ва ҷамъбаст мешавад. Ғолиби озмуни мазкур бо нишони «Аълочии маориф ва илми Тоҷикистон» ва мукофоти пулӣ қадрдонӣ мегардад, ки ин аз ғамхорӣ ва дастгирии ҳамешагии давлат ва Ҳукумати кишвар ба заҳматҳои омӯзгорон дарак медиҳад. Дастрасии баробар ба таҳсил: сиёсати иҷтимоии соҳа Яке аз масъалаҳои муҳимми сиёсати давлатии соҳаи маориф фароҳам овардани шароити баробар барои гирифтани таҳсил мебошад. Ҳар як шаҳрванд, новобаста аз вазъи иҷтимоӣ ва шароити зиндагӣ, бояд имкони идомаи таҳсил ва рушди қобилияту малакаҳои худро дошта бошад. Ин масъала, хусусан, барои гурӯҳҳои осебпазири ҷомеа аҳаммияти бештар дорад. Дар ин самт фаъолияти Муассисаи давлатии таҳсилоти миёнаи умумӣ (ғоибона) барои наврасон ва калонсолон дар назди Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон назаррас мебошад. Тибқи иттилои ба мо расида дар панҷ соли охир дар ин муассиса 2236 нафар бонувону духтарон аз шаҳру ноҳияҳои гуногуни кишвар ба таҳсил фаро гирифта шуданд. Аз онҳо 940 нафар соҳиби аттестати таҳсилоти умумии асосӣ ва 1251 нафар соҳиби аттестати таҳсилоти миёнаи умумӣ гардиданд. Беш аз 170 нафар хатмкунанда баъдан таҳсили худро дар муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ идома доданд. Барои хонандагони дорои маъюбияти гурӯҳҳои якум ва дуюм низ дар муассисаи мазкур шароити мусоид фароҳам оварда шудааст. Онҳо ҳамчун шунавандаи озод қабул гардида, аз пардохти маблағи таҳсил озод мебошанд. Истифодаи китобҳои дарсӣ барои ин гурӯҳи хонандагон ройгон аст. Қабули Консепсияи таҳсилоти фарогир дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2045 ва Стратегияи рушди таҳсилоти фарогир аз оғози марҳалаи нави рушди ин самт дарак медиҳад. - Имрӯз дар ҷумҳурӣ 61 мактаб-интернат фаъолият менамояд, ки зиёда аз 7700 хонандаро, ки имконияти маҳдуд доранд, ба таълиму тарбия фаро гирифтаанд. Аз ҷумла, 16 мактаб-интернат барои кӯдакони ятиму бепарастор, 19 мактаб-интернат барои кӯдакони дорои имкониятҳои маҳдуд, 22 мактаб-интернати наздимактабӣ, 2 хонаи бачагон, 1 мактаби махсус барои кӯдакони душвортарбия ва 1 мактаб-интернати хонандагони болаёқат фаъолият доранд. Мо тамоми кӯшиш ва талоши хешро ба харҷ медиҳем, ки барои ҳар кӯдак, новобаста аз шароити зиндагӣ ва ё муассисае, ки дар он таҳсил мекунад, имкони рушди ҳамаҷонибаро фароҳам орем. Вазифаи асосии кормандони раёсат, пеш аз ҳама, пайдо намудани ҳамин имкон ва фароҳам овардани шароити муносиб барои ҳар хонанда аст, - гуфт Ш. Асомиддинзода. Дурнамо: аз ислоҳот то натиҷа Зинаи таҳсилоти миёнаи умумӣ имрӯз дар марҳалае қарор дорад, ки дар раванди он ҳар тағйироти воридшаванда бояд ба ниёзҳои фардо низ посух гӯяд. Зеро дар муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ ояндасозони ҷомеа ва мутахассисони фардо таълим мегиранду тарбия меёбанд. Таҳкими пойгоҳи моддию техникии муассисаҳои таълимӣ яке аз роҳҳои асосии рушди таҳсилоти миёнаи умумӣ дар солҳои минбаъда хоҳад буд, зеро бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 30 апрели соли 2026 Барномаи давлатии таъмин намудани муассисаҳои таълимӣ бо кабинетҳои фаннӣ ва озмоишгоҳҳои муҷаҳҳази таълимӣ барои солҳои 2026–2030 тасдиқ гардид, ки татбиқи он ба раванди таълими фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ такони ҷиддӣ хоҳад бахшид. Дар баробари рушди инфрасохтори соҳа, масъалаи рушди истеъдодҳо низ дар фаъолияти раёсати мазкур аҳаммияти махсус касб намудааст. Озмунҳои ҷумҳуриявӣ дар чанд соли охир ба яке аз падидаҳои таъсирбахши ҳаёти маънавии ҷомеа табдил ёфтаанд. Озмунҳои ҷумҳуриявии «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст», «Шоҳномахонӣ», «Илм - фурӯғи маърифат», «Тоҷикистон - Ватани азизи ман» ва ««Тоҷикон» - оинаи таърихи миллат» имрӯз муҳити нави рақобати зеҳниро миёни хонандагон ва омӯзгорон ба вуҷуд овардаанд. Дар маҷмуъ, метавон ба чунин хулоса расид, ки фаъолияти раёсати таҳсилоти миёнаи умумӣ бо роҳнамоӣ ва дастгирии роҳбарияти Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ташаккули низоми устувор ва ҷавобгӯ ба талаботи замон равона гардидааст. Татбиқи иқдомҳои нав, таҳияи санадҳои зарурӣ ва роҳандозии тадбирҳои марбут ба такмили раванди таълиму тарбия аз он шаҳодат медиҳанд, ки дар назди раёсат, дар баробари ҳалли масъалаҳои имрӯзаи соҳа, дурнамои рушди он дар оянда қарор дорад. Яқин дорем, ки минбаъд низ фаъолияти раёсати таҳсилоти миёнаи умумии Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон ба баланд бардоштани сатҳу сифати таҳсилот ва тарбия намудани насли соҳибдонишу масъулиятшинос, ватандӯсту хештаншинос ва бунёдкор равона хоҳад шуд. Нӯшервони АЗИЗБЕК, «Маърифати омӯзгор»
31
07.08.2026 -
АМАЛЕ, КИ МОНЕИ РУШДИ ҶОМЕА АСТ Коррупсия аз бузургтарин офатҳои иҷтимоӣ ва сиёсист, ки боварии мардумро коста, адолати иҷтимоиро поймол менамояд ва рушди устувори ҷомеаро бозмедорад. Он на танҳо ҳамчун ришваситонӣ ё амали ғайриқонунӣ зоҳир мешавад, балки ҳамчун бемории решадор тамоми бахшҳои ҳаёти ҷамъиятро заҳролуд месозад. Бинобар ин, мубориза бо коррупсия на танҳо вазифаи мақомоти давлатӣ, балки масъулияти ҳар як шаҳрванди бедордил аст. Имрӯз ҷомеаи ҷаҳонӣ коррупсияро ҳамчун монеаи ҷиддӣ дар роҳи адолат, демократия ва рушди устувор мешиносад. Коррупсия аз калимаи лотинии «corruptio» гирифта шуда, маънои фасод, вайроншавӣ ва ба роҳи нодуруст бурданро дорад. Ба маънои ҳуқуқӣ он истифодаи ғайриқонунии ваколатҳои хидматӣ барои ба даст овардани манфиати шахсӣ мебошад. Аммо агар аз дидгоҳи иҷтимоӣ ба он назар андозем, мебинем, ки ришваситонӣ танҳо ҷиноят нест, балки вайроншавии меъёрҳои ахлоқӣ ва пастшавии фарҳанги идоракунӣ аст. Дар Тоҷикистон мубориза бо коррупсия ҳамчун яке аз самтҳои муҳимми сиёсати давлатӣ эътироф шудааст. Коррупсия монеаи ҷиддӣ дар роҳи рушди иқтисодӣ ва иҷтимоии кишвар буда, ҳуқуқу озодиҳои инсонро поймол месозад. Таърихи миллати тоҷик исбот кардааст, ки маҳз аз ҳисоби эҳтироми беандоза ба илму адаб мо тавонистем давлатдории худро дар давраи Сомониён ба яке аз пешрафтатарин тамаддунҳои Шарқ табдил диҳем ва пас аз даҳсолаҳо дар давраи истиқлол боз ҳам худшиносии миллиро эҳё намоем. Мушкили дигар, ки решаи амиқи фарҳангӣ дорад, дар он аст, ки бисёре аз шаҳрвандон пардохтҳои хурди ғайрирасмиро на ҳамчун ришва, балки ҳамчун «мукофот барои хидмат» ё «изҳори эҳтиром» қабул мекунанд. Ин тасаввуроти нодурусти фарҳангӣ, ки аз насл ба насл гузаштааст, яке аз монеаҳои асосии психологӣ дар роҳи решакан кардани коррупсия мебошад. Пешвои миллат борҳо таъкид намудаанд, ки мубориза бо коррупсия кори як идора ё як мақом нест, балки амали дастҷамъонаи тамоми ҷомеа мебошад. Коррупсия дар адабиёти илмӣ ва сиёсӣ пайваста «вабои аср» номида мешавад, зеро он мисли бемории сироятист, агар саривақт пешгирӣ нашавад, тамоми ниҳодҳои ҷамъиятӣ, аз ҷумла, бунёди иқтисоди миллиро аз дарун вайрон мекунад. Танҳо бо дастони пок ва виҷдони бедор метавон ин зуҳуроти номатлубро решакан намуда, дар пешрафти кишвар саҳми босазо гузошт. Дилангез ТОҲИРЗОДА, мутахассиси пешбари Маркази таҳия, нашр ва муомилоти китобҳои дарсӣ, илмию методӣ
19
07.08.2026
